ABD Senatosu, Başkan Donald Trump’ın İran’a yönelik askeri eylemleri konusunda yetkilerini kısıtlamayı amaçlayan “savaş yetkileri” tasarısını reddederek, Beyaz Saray’ın dış politika üzerindeki otoritesini pekiştirdi. Senato’da yapılan oylamada, tasarı 49 lehte oya karşılık 48 karşı oyla reddedildi ve geçemedi.
Demokrat Senatör Tim Kaine tarafından sunulan yasa tasarısı, Başkan’ı İran’a karşı herhangi bir yeni askeri eylem başlatmadan önce Kongre’den onay almaya zorlamayı hedefliyordu. Bu sonucun, ABD ile İran arasındaki gerilimin yüksek olduğu bir dönemde, Başkan’ın askeri müdahale inisiyatifini elinde tutmasına olanak sağlaması bekleniyor.
Ne Oldu?
ABD Senatosu, Demokrat Senatör Tim Kaine’in öncülük ettiği, Başkan Trump’ın İran’a karşı askeri güç kullanma yetkilerini sınırlayan tasarıyı oyladı. 49 senatör tasarının geçmesi yönünde oy kullanırken, 48 senatör karşı oy verdi. Çoğunluk için gereken 51 oya ulaşılamadığı için tasarı reddedilmiş oldu.
Tasarının Amacı Neydi?
Söz konusu tasarı, 1973 tarihli Savaş Yetkileri Yasası’nı (War Powers Act) harekete geçirmeyi amaçlıyordu. Bu yasa, Başkan’ın askeri güç kullanma yetkisini belirli koşullara bağlayarak, Kongre’nin savaş ilan etme anayasal yetkisini vurgular. Tasarı geçseydi, Başkan Trump’ın İran’a karşı mevcut durumu dışında herhangi bir askeri operasyona girişmeden önce Kongre’den özel bir onay alması gerekecekti. Bu, Kongre’ye dış politikada daha güçlü bir denetim mekanizması kazandıracaktı.
Kimler Neden Destekledi?
Tasarının en büyük savunucusu Demokratlar ve bazı Cumhuriyetçi senatörlerdi. Virginia Senatörü Tim Kaine, Kongre’nin Anayasa’da belirtilen savaş ilan etme yetkisinin önemini vurguladı. Destekçiler, ABD’nin Orta Doğu’da “sonsuz bir savaşa” sürüklenmesini önlemek, Başkanlık yetkilerinin kötüye kullanılmasını engellemek ve savaş kararlarının geniş bir demokratik konsensüsle alınmasını sağlamak istiyorlardı. Ayrıca, geçtiğimiz dönemde yaşanan General Kasım Süleymani suikastı ve sonrasında artan gerilimler, Kongre’nin daha fazla söz sahibi olması gerektiği inancını güçlendirmişti.
Kimler Neden Karşı Çıktı?
Tasarıya karşı çıkanlar genellikle Cumhuriyetçi senatörler ve Trump yönetimi oldu. Onlar, böyle bir yasanın Başkan’ın başkomutan olarak anayasal görevini yerine getirmesini engelleyeceğini savundular. Karşıt görüşe sahip olanlar, tasarının İran’a “yanlış bir mesaj” göndereceğini, ABD’nin caydırıcılığını zayıflatacağını ve Başkan’ın ulusal güvenlik kararlarında esnekliğini kısıtlayacağını iddia ettiler. Başkan Trump da daha önce, böyle bir yasanın geçmesi halinde veto edeceğini belirtmişti.
Sonuç ve Sembolik Önemi
Senato’daki bu oylama, Başkan’ın İran’a yönelik askeri eylemlerde Kongre’nin onayını alması gerektiğini savunanlara sembolik bir destek sunsa da, tasarının nihai olarak reddedilmesiyle bir yasa haline gelmedi. Temsilciler Meclisi’nin Şubat ayında benzer bir tasarıyı onaylamış olması, Kongre içinde bu konuda bir ayrılık olduğunu gösteriyor. Tasarı Senato’dan geçseydi bile, Başkan Trump’ın veto yetkisi nedeniyle yasa haline gelme ihtimali düşüktü. Bu durum, ABD’nin İran politikasında yürütme organının elinin güçlü kalmaya devam edeceğini ortaya koymaktadır.