Muahedeye taraf Almanya, İngiltere, Fransa, Çin, Rusya ve İran’dan diplomatların iştirakiyle gerçekleştirilecek toplantıya Avrupa Birliği (AB) Dış Bağlar ve Güvenlik Siyaseti Yüksek Temsilcisi adına AB Dış Bağlantılar Servisi Genel Sekreter Yardımcısı ve Siyasi Yöneticisi Enrique Mora başkanlık edecek.
İran nükleer muahedesinin seyrini ele almak üzere taraf ülkelerin temsilcilerinin iştirakiyle belli dönemlerde gerçekleştirilen KOEP Ortak Komitesi, ABD’nin 2018’de tek taraflı olarak nükleer muahededen çekilme kararı ve İran’a yönelik yaptırımları tekrar uygulamaya başlaması sonrasında muahedeyi hayatta tutmak ve yaptırımlardan Avrupalı yatırımcıların etkilenmesini önlemeye odaklandı.
İran’ın KOEP kapsamında yerine getirmesi gereken taahhütleri kademeli olarak askıya alması ve istekli olarak uyguladığı Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması (NPT) EK Protokol’ünü uygulamama kararı nükleer mutabakata yönelik umutların azalmasına neden oldu.
BIDEN İDARESİNDEN OLUMLU SİNYALLER
Ancak ABD Başkanı Joe Biden yönetiminin misyona başlamasıyla nükleer mutabakata dönebileceklerinin sinyallerini vermesi, atmosferin yumuşamasına yol açtı.
KOEP Ortak Kurulu, 2 Nisan Cuma ABD’nin muahedeye dönme ihtimalini tartışmak üzere görüntü konferans idareyle gerçekleştirdiği toplantıda, yaptırımların kaldırılması ve nükleer faaliyetlere ait önlemlerin görüşülmesi için 6 Nisan’da Viyana’da yüz yüze olarak bir ortaya gelme kararı aldı.
ABD’nin muahedeye dönüşünün görüşüleceği yarınki toplantıda KOEP’e taraf ülkelerin temsilcileri ABD’li yetkililerle başka farklı görüşecek.
ABD DİREKT GÖRÜŞMEYE HAZIR
Yarınki toplantıda İran ve ABD’nin direkt görüşmesi beklenmiyor fakat Washington idaresi bu ülkeyle direkt görüşmeye de hazır olduklarını duyurdu.
Uzmanlar, yarınki toplantıdan beklentilerin somut bir sonuç elde edilmesinden fazla tarafların yakınlaşması açısından değerli olduğuna işaret ederek, sonuncu karar için daha uzun bir vakte muhtaçlık duyulduğuna dikkat çekiyor.
NÜKLEER MUAHEDE
Ortak Kapsamlı Aksiyon Planı, İran’ın nükleer faaliyetlerinin denetlenmesi ve düzenlenmesi, bunun karşılığında yaptırımların kaldırılması amacıyla Birleşmiş Milletler Güvenlik Kurulunun (BMGK) daimi üyeleri ABD, İngiltere, Fransa, Rusya ve Çin’in yanı sıra Almanya ve AB ile İran ortasında 2015’te imzalanmıştı.
ABD’nin İran’a uyguladığı yaptırımlardan AB’li yatırımcıların etkilenmemesi ve bu ülkeyle ticari alakaların sürdürülmesi için Almanya, Fransa ve İngiltere tarafından INSTEX ismi verilen bir düzenek 2019’da hayata geçirilmiş ve bu kapsamda birinci para transferi ve ticari faaliyetler de gerçekleştirilmişti.
Mutabakatla ilgili görüşmelerin yapıldığı Viyana’da mevcut iştirakçilerin son yüz yüze toplantısı Şubat 2020’de düzenlenmişti.
ABD Dışişleri Bakanlığı, 3 Nisan’da muahedenin taraflarının “ABD’nin nükleer mutabakata dönmesi konusunda” İranlı yetkililerle yaptığı toplantıdan memnuniyet duyduğunu açıklamıştı.
Haber7